کریشکی از توابع بخش بیـرم و يكي از روستاهای جنوب شهرستان لارستان در استان فارس است.  از نظر جغرافيايي کریشکی بخش ٢۵ فارس پلاک متعدد منطقه قطعه ۶ موسوم به بیرم که در فاصله ١٢٠ کیلومتری شمال شهرستان لارستان واقع گردیده و مساحت آن برابر با ١٢ هکتار که محدود اربعه اراضی به شرح ذیل بوده و منطقه مورد نظر بین طولهای جغرافیایی ٠٠٠/٠٠٠/٥٣تا ٥٣/٣٠ وعرضهای جغرافیایی ٣٠/٢٧ و ١٥/١٠/٢٨ واقع است.

یکی از مراسم بسیار جالب در این آیین ها مراسمی تحت عنوان "شیرین کردن بادام کوهی" [1]است :"بادام کوهی یا "الوک"که در زبان لارستانی به آن اخور می گویند, یکی از تنقلات مصرفی در ایام عروسی می باشد.اخور ذاتا تلخ و غیر قابل خوردن است که برای استفاده باید آن راشیرین کرد.صاحبان عروسی روزی را به شیرین کردن اخور اختصاص می دادند زن ها و دختران محله را دعوت می کردند تا در این کار یاری گر شوند. این مراسم با شور و شادی همراه بوده است.برای شیرین کردن بادام کوهی آن را در خمره ای می ریختند و بر آن آب جوش و نمک می افزودند .خمره را با پیچیدن گیلیم گرم نگه می داشتند.هر روز این کار را تکرار می کردند .در روز سوم یا چهارم بادام کوهی شیرین و قابل خوردن می شد.بادام کوهی را معمولا با نقل و نبات به هم می آمیزند و در طی مراسم عروسی با آن از مردم پذیرایی می کنند .امروزه آماده آن از بازار قابل تهیه است." در روستای دشتی چند شب قبل از مراسم حنابندان مردان و پسران جوان در محلی گردهم آمده و به بریدن پارچه های رنگی برای رقص دستمال بازی در شب های آتی می پردازند و به گفت و شنود و شادی و هلهله مجلس را گرم می کنند, تهیه این پارچه ها نیز به عهده خانواده داماد است.رسم دیگری نیز که در برخی مناطق همانگونه که اشاره کردیم وجود دارد رسم "خرجی بردن"است که برمی گردد به همان مطلب خرج مطبخ که چند روز قبل از عروسی برخی مردان خانواده داماد به همراهی چند زن با تجربه و چند نفر از فامیل عروس به شهر (لار)رفته و به خرید وسایل لازم برای این چند شب و روز متوالی عروسی اقدام می کنند که شامل همه مواد اولیه پخت و پز از ادویه تا برنج و گوشت و روغن و رب و قند و چای و حتی گاه میوه و آجیل و تخمه و شیرنی و پارچه و.... است و خرج برعهده خانواده داماد است و سپس یکروز قبل از مراسم آنها را با ساز و دهل و هلهله به خانه عروس برده و تحویل می دهند یا  به اصطلاح "بارزی یا بارریزی "می کنند.

با پیشینه لارستان کهن، شهرنوپای اوز در ۳۴۰ کیلومتری شیراز با داشتن بازرگانان، باستان شناسان، معماران، مهندسان، پزشکان، نویسندگان و شعرا و همه بزرگانی که در آغوش خود پرورانده به همراه جوانان آینده نگر و کوشا، در آینده ای نزدیک یکی از شهرستان های زیبا و پیشرفته لارستان در استان فارس خواهد شد و از سراسر ایران گردشگران را به دیدن خود خواهد آورد. اما برای پذیرش گردشگر و گسترش گردشگری در شهر اوز و سراسر لارستان، نیاز مبرم به زیر ساخت های استوار و سر و سامان دادن به تسهیلات از یک سو و از سوئی امنیت پایدار، باز سازی ساختمان های تاریخی، ساختن جاده های میانه دار و برجسته کردن جاهای دیدنی است. این کار در گذر از همت شهروندان دور و نزدیک شهر اوز و سراسر لارستان به فشار پی در پی بر دولت برای پشتیبانی نیازمند است. پیشرفت شهر نباید سطحی باشد. باید پیشروی شهر با آینده نگری  در گذر روزگار بتواند نشانه های فرهنگ  بومی خود را نشان دهد. برای آینده صد ساله یک شهر می بایست نقشه راه داشت. فرجام درست این کار در گرو گماردن کارشناسان بومی و آگاه است. از کارشناسان شهرهای زیبائی چون کرمانشاه، سنندج ، تبریز، شیراز و اصفهان و حتی شهرهای کشورهای همسایه و فرامنطقه ای نیز می شود بهره گرفت. اما بهره گیری از دیگران نباید فرهنگ بومی و شناسنامه شهر را مخدوش و به تباهی بکشاند.

      صنعت،حرفه وهنری که بر زمین مانده است!

  خاک گویی با سرشت انسان عجین شده است. سفالگری درلارستان به <<کوزه گری >>معروف است  محل کار در دالان خانه هایشان بود .از آنجا که  عبور می کردی بویی مطبوعی از جنس انسانیت  به مشا م می رسید  نگاهم  به دست کوزه گر بود ! به فکر این بودم که استاد  چگونه باخاک و آب که تبد یل به گِل شده است  کوزه وانواع سفال ها درست می کنداز چرخش دورانی  دستگاه که با پا صورت می گرفت گل همزمان به طرف بالا صعود می کرد وشکل مخصوص به خود می گرفت واقعا جالب وزیبا بود .!یک لحظه به فکر هو افتادم که به خودش حق می دهد که با صراحت بگوید فتبارک الله الحسن الخالقین .کار هنوز تمام نشده بود  کوزه یا هر سفالی بعد از ساختن باید  درمعرض آفتاب وهواخشک وسپس در  کوره با آتش پخته شود . این صنعت که همراه با هنر توام است چه صنعت پررونقی وچه حرفه ی هنرمندانه ای است اگر به آن بهادهند ومورد حمایت قرار گیرد در سالی که شعار آن حمایت از تولیدات ملی می باشد علاوه بر اینکه نام لارستان بلند آواز ه می شود  تولید ات آن می توان به کشورهای دیگر نیز صادر گردد.

  «آلبوکرک»، فرمانده پرتقالی و فاتح جزیره هرموز، در سال 1515میلادی / 921 هجری، هیات سفارتی را به سرپرستی «فرنائو گومز دولومز» از «هرموز» به دربار شاه اسماعیل اعزام نمود. هدف اصلی این سفارت جلب رضایت شاه اسماعیل از اقدامات خصمانه پرتقالی ها در خلیج فارس و امکان گشایش مراودات بازرگانی بود. این هیات در سال 1515 میلادی، وارد خاک ایران شده و از مسیر طارم، فورگ، داراب به شیراز و سپس از آنجا به سمت اردبیل حرکت کرد. « گومز دولومز» پس از ملاقات با «شاه اسماعیل» در بازگشت به هرموز مسیر شیراز به لار را انتخاب نمودند. در شرح مسافرت او جبهه شرقی لارستان قدیم که شامل طارم و فورگ بوده، تشریح شده است و از این نظر اهمیت دارد.

جائو دوباروس، نویسنده سرشناس در کتاب خود [decadas ] یا [de asia] بعد از این که مطالبی راجع به ترکیب و شیوه اعزام سفارت گومز دولومز می آورد، پوزش خواهی می کند، از این که به جزییات این سفارت نپرداخته و در این راستا می گوید:

روستای رحمت آباد در فاصله 20 کیلو متری شمال باختری شهر جویم در دامنه بلندترین قله منطقه لارستان قرار دارد . ارتفاع رحمت آباد از سطح دریا 1275 متر و نسبت به شهر جویم که 835 متر از سطح دریا ارتفاع دارد 440 متر مرتفع تر است .

درختان بادام کوهی و بنه و آویشن همراه با جانوران وحشی از قبیل پلنگ ، بز کوهی  ، شغال ، گرگ  ، روباه ، خرگوش و کبک و نیز قلعه کیقباد ، کاخ کیخسرو ، غارهای زال و کبوتری ، سرو کهنسال و سر به فلک کشیده  ، استخر های مصنوعی باستانی متعدد و مهمتر از همه آبشار همیشه جاری و مرتفع ، زینت بخش مجموعه زیبای رحمت آباد است . آبشار رحمت آباد با 20 متر ارتفاع و اب بسیار سبک خود در چهار فصل سال تنها و سبک بال آرمیده و در فرود آن چند آبشار کوچک و پر آب خود نمائی می کنند . کمی دورتر از نخل ، باقی مانده آثار یک شهر کوچک در دشتی مسطح به چشم می خورد . در بالاترین قله این کوه قلعه باستانی کیخسرو دیده می شود که عبور اب از تمامی اتاقها و سالن ها و طبقه های آن و تعبیه استخرهای کوچک و متوسط در این مجموعه رواج آئین میترائیسم در دوره های پیش از اسلام را در مکان مرموز و مقدس رحمت آباد جویم به یاد می آورد .

انسان، از نخستین ادوار زندگی اجتماعی، متوجه بازگشت و تکرار برخی از رویدادهای طبیعی، یعنی تکرار فصول شد. نخستین محاسبه فصل ها، بی گمان در همه جوامع با گردش ماه که تغییر آن  آسانتر  می شد صورت گرفت. سال در نزد ایرانیان از زمانی نسبتا کهن به چهار فصل سه ماهه تقسیم شده و همان طور که (ابوریحان بیرونی در آثار الباقیه آورده است آغاز سال ایرانی از زمان خلقت انسان) یعنی ابتدای هزاره هفتم از تاریخ عالم روز هرمز از ماه فروردین بود، وقتی که آفتاب در نصف انهار، در نقطه اعتدال ربیعی، و طالع سرطان بود.

نوروز نیز در لارستان همچون شهرهای ایران از آداب و رسوم خاص خود برخوردار است آدابی ساده و زیبا که از هر زرق و برقی به دور است مثل دل های ساده قدیمیان که هر بیننده و خواننده ای را به وجد می آورد.

در سحرگاه دومین جمعه از ماه مبارک رمضان سال 146 هجری در خانواده یکی از فرزندان برومند امام سجاد (ع) بنام حسین ، فرزندی دیده به جهان گشود که به تبرک نام جد بزرگوارش او را علی خواندند.

دوران حیات آن بزرگوار را می توان به دو بخش کلی تقسیم کرد:

الف) از بدو تولد تا 63 سالگی

ب) از 63 سالگی تا شهادت (103 سالگی)

ازبخش اول دوران حیات آن حضرت اطلاع دقیقی در دسترس نیست. بنا به شواهد و قرائن ، احتمالاً این دوره در مدینه منوره و حجاز سپری شده است. عمر پر برکت و طولانی آن حضرت (قریب 103 سال) این سعادت را نصیب ایشان کرد که حیاتش مصادف با دوران زندگی امامان معصوم (حضرت امام جعفر صادق (ع) تا امام حسن عسکری (ع)) باشد. مهاجرت آن حضرت به سمت ایران ، احتمالاً به تبعیت هجرت (امام رضا (ع)) بسوی ایران بوده است. با انجام این هجرت دومین دوره زندگی آن حضرت آغاز گردید.

لارستان در آن زمان تحت سلطه ادیان یهودی و زرتشتی قرار داشت. برخی از لارستانیها که آوازه اسلام را شنیده بودند نیز در مذهب حقه شیعه نبودند. لذا بر آن حضرت واجب شد که با سختی فراوان از حرم اجداد بزرگوارش دل کنده و جهت ارشاد مردم و ترویج تشیع رنج سفر را بر خود هموار نموده و با خیل عظیمی از یاران و همراهان از مدینه بسوی لار هجرت نماید.

چشمه زاهد رستم:

در بخش مرکزی به فاصله 40 کیلومتری لار و در حد فاصل دهکویه و بریز قرار دارد که بدلیل نزدیکی به امام زاده زاهد رستم زائران زیادی دارد. نخلستان و درخت انار و کنار( سدر) و داروهای گیاهی انغوزه، آویشن و ... از رویشهای قابل توجه این مکان است.

چشمه میر ابراهیم:

در 4 کیلومتری لار قرار دارد و دارای نخلستان و درختان سر سبز می باشد و زائران فراوانی را پذیرا است.

چشمه مکوم:

چشمه لنبیرو وچشمه مادون، چشمه سارو در حوالی زاهد محمود در 110 کیلومتری لار قرار دارند.

اين خانه در شهر لار در محله قنبربگي واقع شده است و متعلق به دوره زنديه است. ورودي بنا در غرب واقع شده که پس از آن وارد هشتي مي شويم پلان اين هشتي به صورت 8 ضلعي که مشتمل بر ورودي ، خروجي ،راه پله و سه حجره مي باشد سقف آن به صورت گنبدي و داراي کاربندي و نقوش آبي رنگ مي باشد. طاق حجره ها تيزه دار و در جلو بوسيله کنگره هاي گچي تزئين شده است پس از هشتي وارد دالان ورودي مي شويم که در ابتدا داراي يک طاق و تويزه در خلاف جهت هم و پس از آن طاق با تيرهاي موازي با چوبهاي نازکتر روي آن به سبک خانه هاي منطقه ديده مي شود. حياط حدود 30 سانتی متر از راهرو ورودي پايين تر است. 

   بر فراز كوهی مشرف بر شهر قديم لار معبدی است كه مردم آن را قدمگاه می نامند . چاهی كه از صخره های سنگی تراشیده شده است  محل اصلی این معبد است ، مردم محلّی در روز های دوشنبه و چهارشنبه با پیمودن شیب تند كوه خود را به قدمگاه می رسانند و با روشن كردن شمع و بستن دخیل به راز و نیاز می پردازند . آنان كه آرزویی در دل دارند خود را به سر چاه قدمگاه می رسانند و با انداختن قند به داخل آن ، پوششی بر سر كشیده و به تماشای سطح آب می نشینند و معتقدند كه در صورت برآوردن نذرشان ، تحقق آن را در سطح آب چاه مشاهده خواهند كرد . تماشای سطح آب در حالی صورت می پذیرد كه چادری بر سر و صورت فرد كشیده می شود تا در تاریكی ایجاد شده دید بهتری پیدا نماید . بناها و ساختمان های پیرامون این معبد متعلق به دورهُ‌ ساسانی است و قدمت آن نشان از رسوخ فرهنگ پیش از اسلام دارد .

                                                                                                                                       منبع : لارستان کهن

خانه‌هایی برای تمام فصول:

 خانه‌های قدیمی وزیبا با ویژگیهای منحصر به فرد در لارستان هنوز در محلات شهر قدیم می‌توان ببینیم بوی محبت از خشت‌خشت این خانه‌ها همانند مردمانش به مشام می‌رسد تعدادی از این ویژگی‌ها:

۱- ساختمان در جهار طرف خانه می‌باشد، برای چهار فصل مناسب بوده است.

لارستان شهری با بادگیرهای تخریب شده!!

شناسنامه لارستان :
گو به زر بنویسند بر در و دیوار
شناسنامه ی شهر من است آب انبار
همان که حاتم طایی صفت ببخشاید
زلال قلب خودش را به مردمی دیندار
به روی قلعه ی زیبای اژدها پیکر
نشان برج حکایت ز نادر افشار  ( شعر از هنرمند شهرمان عبدالرضا مفتوحی )

تصاویر زیبا ومتنوع از برکه های لارستان کهن 

مردم منطقه تلاش دارند با بهره گیری از این آداب ورسوم این ماه خدارا عزیز بدارند . این آداب ورسوم از سالیان سال نسل اندر نسل باقی مانده. رمضان از مهمترین ماههای خداست .رمضان با رمزورازی که دارد همواره در نقاط مختلف کشور دارای آداب ورسوم خاصی است گرچه برخی از این آداب به دلیل تکنولوژی تغییر شکل یافته است .  واما درلارستان کهن : - پیشواز : بسیاری از مردم مدتها قبل از ماه مبارک رمضان روزه می گیرند وبه پیشواز این ماه مبارک می روند این روزه در ایام خاصی در ماههای رجب وشعبان کرفته می شود . در استقبال از ماه مبارک رمضان در بین لارستانی ها می توان به نظافت خانه وکاشانه واماکن مقدس ، مساجد اشاره کرد . زنان ودختران با تهیه انواع حلوای محلی از قبیل مقراضی ، یغدر ، حلوای آرد برنج و.. شیرنی های دیگر مثل ذولبیا ، بامیا ، نان فرنگی ، رَنگینک و... وانواع خوراکی ها مثل شیر برنج ، نان های محلی مثل پختن نان تَپ تَپی ؛ شُل شُلو ، با لاتُوه ، لیتَک ،  گَپُک و... هم برای خانواده وهم برای خیر وخیرات به خصوص در شب های جمعه وشب قدر  به استقبال این ماه می رفتند.

یک مکان تاریخی با معماری  بی نظیر می باشد که  به نظر می رسد  مخصوص منطقه  لارستان  وکویری است  . از نحوه ساختن ولزوم ایجاد چنین مکانی برای مردم  بازگو می شود . همانگونه که همگان بر آن واقفند  یکی از شاهکار ها ی مردم  منطقه لارستان ساختن برکه  می باشد .  معمولا دنشیر در کنار برکه ها یی  درست می کردند که تجمع مردم بیشتربود . بدلیل گرمای تابستان ونبود کارخانه یخ سازی و یخچال ووسایل خنک کننده   این مکان درست می کردند . مردم از دوراه آب خنک تهیه می کردند یا از طریق « آب زیرو »که به وسیله بند وپیپ ( سطل روغنی ) برای مدتی این وسیله در زیر آب برکه ها نگه میداشتند تا بعد از مدت زمانی آب  خنک را بکشند و استفاده نمایند .