مفهوم توسعه فرهنگی توسط سازمان یونسکو در دهه 1960میلادی در جهان رواج یافت. این سازمان طی جلسات گوناگونی شرایط توسعه موزون و آگاهانه را به صورت برنامه‌ریزی آموزشی، سیاست فرهنگی و سیاست اطلاعاتی در دستور کار خود قرار داد. همچنین این مفهوم تا آنجا برای یونسکو با اهمیت بود که دهه‌ی ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۷ میلادی توسط این سازمان به عنوان دهه‌ی توسعه فرهنگی نامیده شد.

برنامه­های سازمان ملل طی دو دهه‌ي اخير، گسترش توسعه‌ي پايدار در دنيا بوده است. هدف توسعه‌ي پايدار، بهره­برداری مفيد از قابليت­های انسانی در راه ايجاد محيطی مناسب از نظر اجتماعی، اقتصادی و زيست­محيطی برای حال و آينده است و چنين توسعه­ای بدون مشارکت انسان‌ها، اعم از زن و مرد امکان­پذير نخواهد بود. بهره­برداری از نيروی انسانی در جهت توسعه‌ي پايدار در دنيا نياز به تربيت و پيشرفت زنان و مردان در همه‌ي جنبه­ها دارد. آن‌چه که اين‌جا به‌عنوان توسعه مطرح می­شود چيزی نيست جز «تعالی انسان‌ها»؛ در تعالی انسان‌ها، همه‌ي ابعاد سياسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی لحاظ شده است. به‌طور يقين در جامعه­ای که می­خواهد به‌سوی توسعه حرکت کند، به‌جای اين‌که صرفاً عوامل مادی تغيير کنند بايد جامعه در جهت تعالی انسان‌ها و به‌سوی کاهش نابرابري‌ها حرکت کند. نابرابري‌ها در همه‌ي ابعاد سياسی، اقتصادی، اجتماعی و نابرابري­هايي که معيار آن جنسيت انسان‌هاست.

آموزش عالی یکی از منابعی است که امکان دسترسی برابر به آن، هم محصـول و شاخص توسعه و هـم موجب رشد و تسـریع روند فرآیند توسعه است. دست­یابی به آموزش عالی و کسـب دانـش­ها و مهـارت­ها از عواملی است که امکان برخورداری از قـدرت کنتـرل را با تسهیل مشارکت در امر تصمیم­سازی و تصمیم­گیری در سطوح بالا فراهم می­کند. نهاد آموزش عالی در یک کشور عرصـه­ی پرورش نخبگان علمی در حیطه­های مختلف، رهبران اجتماعی و سیاسی و متخصصان و مدیران آن جامعه است.

قسمت اول: قیام زنگیان و بردگان

مردم منطقه تلاش دارند با بهره گیری از این آداب ورسوم این ماه خدارا عزیز بدارند . این آداب ورسوم از سالیان سال نسل اندر نسل باقی مانده. رمضان از مهمترین ماههای خداست .رمضان با رمزورازی که دارد همواره در نقاط مختلف کشور دارای آداب ورسوم خاصی است گرچه برخی از این آداب به دلیل تکنولوژی تغییر شکل یافته است .  واما درلارستان کهن : - پیشواز : بسیاری از مردم مدتها قبل از ماه مبارک رمضان روزه می گیرند وبه پیشواز این ماه مبارک می روند این روزه در ایام خاصی در ماههای رجب وشعبان کرفته می شود . در استقبال از ماه مبارک رمضان در بین لارستانی ها می توان به نظافت خانه وکاشانه واماکن مقدس ، مساجد اشاره کرد . زنان ودختران با تهیه انواع حلوای محلی از قبیل مقراضی ، یغدر ، حلوای آرد برنج و.. شیرنی های دیگر مثل ذولبیا ، بامیا ، نان فرنگی ، رَنگینک و... وانواع خوراکی ها مثل شیر برنج ، نان های محلی مثل پختن نان تَپ تَپی ؛ شُل شُلو ، با لاتُوه ، لیتَک ،  گَپُک و... هم برای خانواده وهم برای خیر وخیرات به خصوص در شب های جمعه وشب قدر  به استقبال این ماه می رفتند.

اسکندر، پس از تسخیر سرزمینهای کرانۀ رود سند در هندوستان، آرزومند بود که از راه دریا از سند گذشته به دریای عمان و خلیج فارس راه یابد و سپس از سرزمینهای دوردست و اسرارآمیز عربستان جنوبی و یمن و آفریقا که آن روزگار برای جغرافی دانها و سرداران و بازرگانان ناشناخته بود دیدن نماید و آنها را جزو قلمرو و کشورهای فتح شدۀ خود درآورد.

دکتر احمد اقتداریاسکندر می دانست، که پیش از او جهانگشایان و سرداران و دریانوردان جسور بابلی و عیلامی و پارسی و آشوری گاه به گاه از این دریای پرمخاطره گذشته و دردل دشت های عربستان جنوبی سیر و سفر کرده اند. وی از سرداران و مشاوران خود شنیده بود که داریوش کبیر شاهنشاه هخامنشی، ناوگانی را مأمور مطالعه در آبهای خلیج فارس و دریای هند و پیمودن پیرامون عربستان کرده است. شاید اولین بار این گروه ایرانی به همراهی سیلاکس کاری آنده، دریانورد یونانی قسمتی از دریای هند و سواحل عربستان را پیموده، از دریای سرخ گذشته بود و آنگاه از طریق اقیانوس هند راه دریایی مصر را یافته، از راه دامنۀ کوههای زاگرس مراجعت و گزارش سفر خود را به شاهنشاه هخامنشی تقدیم کرده بود.

طلسم و تعويذ انواع مختلفي دارد و به صورت هاي گوناگون مورد استفاده قرار مي گيرد . به صورت ** يا گردنبندهاي طلسمي كه مورد استفاده آن در جاهاي مختلف و گوناگون است اما در ميان لاري ها مهوه هاي طلسمي كه به صورت گوناگوني هم وجود دارد براي مقابله با چشم بد اهميت دارد .

اين مهوه هاي نظر قرباني در بين لاري ها اهميت زيادي دارد و در تمام دوران ها مردم از جمله     لاري ها وحشت زيادي از چشم بد و نظر بد داشته اند ، اغلب مردم از نوعي تعويذ محافظت كننده كه از دعانويسان مي گرفتند استفاده مي كردند . در اغلب خانه ها نمك هاي تزئيني كه چشم بر آن منقش است آويزان مي كنند و باورشان بر اين است كه اگر چشم شوري بر آنها نظري داشته باشد نظر آنها بر اين نمك خورده و تكه اي از آن نمك جدا مي شود و در نتيجه آن خانواده از بلا محفوظ مي ماند.

زبان شناسان، لهجه شناسی را بطور عموم به عنوان مطالعه ی گونه های مختلف یک زبان می دانند. لهجه ها را می توان از جنبه های نحوی، واژشناسی، آوایی و معنایی مورد مطالعه قرار داد. امروزه لهجه های اصیل فارسی به مانند دیگر لهجه ها در سراسر دنیا بنا به دلایل گوناگون از جمله نفوذ رسانه های دسته جمعی به سرعت در حال خارج شدن از صحنه ی جامعه هستند و همین امر ثبت و ضبط آنها را به وظیفه ی خطیری برای زبان شناسان علاقه مند به فرهنگ و زبان ایران تبدیل ساخته است. این کار دست کم باعث ثبت دائمی لهجه های فارسی در تاریخ خواهد بود که خود به میراث بس گرانبهایی برای آیندگان این آب و خاک تبدیل خواهد شد.

 طبيعت جهانگردي در هر جامعه متاثر از عوامل پيچيده و درهم بافته مادي و معنوي است كه هر كدام مي توانند ديگري را مجذوب خود نمايند (آتش پنجه،1386: 13) و در يك كلام همه اينها پشتوانه مطالعه اي معنادار و همه جانبه براي يك محقق در فهم تاريخ و الگو گيري از زيبايي هاي گذشته و انتقال آن به آينده هستند

 در حالی که بازی دختر ها ، نشسته و آرام بوده و هیچ گونه حس قدرت طلبی و بر تری در آن نبوده و فقط صرفا سرگرم کننده و همراه با خنده بوده ، گویا  دختران را به خاطر دختر بودنشان می نشاندند.

اين امر بخصوص در مورد شهر خور از مسائل مهم بشمار مي رود. به د ليل كمبود آب در منطقه ، شهر خور در كوهپايه ساخته شده (از جنوب بوسيله كوههايي محدود شده است) و در مسير رودخانه هاي فصلي و مسيلها به سمت شمال گسترش يافته است . اين مسيلها بعد از گذشتن از ميان شهر ، با كم شدن شيب در شمال شهر در زمين هاي كشاورزي پخش و از سرعت آن كاسته مي شود و تا مدت ها آب در سطح زمين باقي مي ماند.

قدیمی ترین آثار مکتوب به دست آمده از زبانهای ایرانی مربوط به زبان پارسی باستان می باشد که همگی به خط میخی بودند. و تا کنون نشانه ای مبنی بر اینکه این زبان به خط دیگر نیز نوشته شده است در دسترس نیست. اما، از دوره ی بعد از هخامنشیان تنها یک سنگنوشته به خط آرامی در نقش رستم وجود دارد که احتمال دارد زبان آن پارسی باستان باشد، زیرا تنها چند تا کلمه خوانده شده است.

در زبان­های ایرانی باستان همچون سانسکریت، معمولاً ریشه بدون اینکه پسوندی بگیرد، می­تواند به عنوان اسم به کار رود. ریشه، علاوه بر اینکه می­تواند به عنوان اسم به طور مستقل به کار رود با حرف اضافه نیز به کار می­رود. همچنین، آمدن این ریشه همراه با پسوندهایی که خود از هندواروپایی به ارث برده، به تشکیل اسم و صفت منجر می­گردد  (Spiegel,1970,162)؛ در نتیجه، در اوستا و فارسی باستان همچون دیگر زبانهای هندواروپایی، واژه­های اشتقاقی با پسوند ساخته می­شوند که در دورة باستان این گونه واژه­ها با دو نوع پسوند اولیه و ثانویه به کار می­روند.

 سابقه اعمال نظارت ايران بر جزاير تنگه هرمز به دوران باستان باز مي گردد. با اين وجود تنها مدارك موجود در اين زمينه آثار باستاني كشف شده در جزاير و سواحل خليج فارس است. اما از دوران هخامنشيان مدارك تاريخي مهمي در دست است، يعني زماني كه محدوده جغرافيايي ايران در مناطق جنوبي بسيار وسيع بود و سواحل شبه جزيره عربستان را نيز در بر مي گرفت. در اين زمان براي اولين بار مفهوم «دولت» در خليج فارس شبيه برداشت نوين آن تجربه شد. هرودوت ذكر كرده كه كرانه جنوبي امپراتوري هخامنشي شامل خليج فارس و درياي عمان نيز بوده است.(همان) بنابراين جزاير واقع در تنگه هرمز در اين زمان در حوزه نفوذ ايران قرار داشته است. به علاوه در نقشه هاي تاريخي موجود نام خليج فارس حوزه وسيعتري از آبهاي واقع در كرانه هاي شبه جزيره عربستان را شامل مي شده است. بدين ترتيب، هخامنشيان به بهترين وجه از موقعيت استراتژيك جزاير تنگه هرمز بهره مي گرفتند. نخستين اشاره اي كه به جزاير واقع در تنگه هرمز صورت گرفته است مربوط سال 325 پيش از ميلاد مي باشد. شواهد ارائه شده اريه شده در كتاب جغرافياي بطلميوس نشان مي دهد كه كليه جزاير خليج فارس تحت نظارت ايران قرار داشته است.

 علم زبانشناسی این گوناگونی زبانی را یکی از خصوصیات مهم آن بر می شمارد که چندین گانه بودن معنای یک زبان است. بر این اساس با توسل به استفاده از این گوناگونی روش های بیان، می توان یک ایده را به صورت های مختلف تحت تاثیر فاکتورهای اساساً اجتماعی بیان کرد. برای مثال فاکتورهای جغرافیای در گفتن مفهوم گرما و سرما بسیار تاثیر دارد، اتفاقات آنی و لحظه ای در بیان عبارتی که یک واقعه را توضیح می دهد، دارای تاثیر مستقیم است، شرایطی که گوینده و شنونده در آن واقع شده اند، هنگام بیان جملات بسیار دارای تاثیر گذاری هستند.

 مردمی که در ناحیه لارستان قدیم ( شهر های بندر لنگه ، لامرد  ،بندرعباس ، ولارستان ) زندگی می کنند در سه دوره مختلف به این ناحیه مهاجرت کرده ، در آن ساکن شده اند . دوره اول : که از قرن اول تا پنجم قمری تداوم داشته است در این دوره دوگروه قومی بزرگ وارد منطقه لارستان شده اند .

گروه اول در تاریخ به نام اقوام لاری و لاروی از تیره های اصیل آریایی محسوب می شدند و به زبان ویژه ای  معروف به لاری تکلم می کرده اند . سکونت گاه اولیه آنان مناطق « صیموره ، سوباره ، وتانه » معروف به سواحل لاری در مجاورت دریای لاروی ، از سواحل جنوبی هندوستان بوده است .

 هر چند لحظه وداع عروس با خانواده ش در بقیه اقوام ایرانی نیز با تأثر همراه است اما شاید بتوان گفت تقریباً  در هیچ گروه اجتماعی دیگری  بجز لاری ها و سیستانی ها برای آن آئین لحنی و  نغمه خوانی در نظر گرفته نشده است. این لحظه هر چند کوتاه و بلافاصله بعد از آن مجدداً نغمات شاد اجرا می شود اما رسمی است دیرینه و بسیار زیباست که ناشی از روابط احساسی درون خانوادگی می باشد. 

 باتوجه به مصرف زیاد  داروهای شیمیایی وعوارض ناشی از مصرف یا سوء مصرف آنها درجامعه به نظر میرسد مصرف داروهای گیاهی دردرمان بسیاری ازبیماری ها میتواند مفید وموثر باشد.همچنین به لحاظ داشتن عارضه کم میتواند جایگزین بسیاری  ازداروهای شیمیایی بشود.کمااینکه کارخانه هایی درکشورکارتولید داروها ی گیاهی راانجام میدهد .اگرداروسازان وکارخانه های دارویی روی این گونه داروهای گیاهی که درمناطق لارستان وجودداردتحقیق نمایند میتوان به اثر بخشی آنها واقف شوند.

 در لارستان براي درمان بيماري هاي اين بخش بيشتر از گياهان دارويي و خوراکي ها استفاده مي شود. مثلا براي درمان اسهال، يکي از داروهاي مورد استفاده خاکشير است که براي آن خاصيتي دوگانه در نظر مي گيرند. گفته شده در صورت استفاده با آب يخ براي اسهال و در صورت استفاده با آب گرم براي يبوست مفيد است. همچنين مصرف اسفرزه را با آب سرد براي درمان اسهال مؤثر دانسته اند. ضمناً اگر اسهال ناشي از مسموميت غذايي نبوده و غير عفوني تشخيص داده شود، زنيان و پياز را کوبيده، از پارچه ي نازکي عبور مي دهند و آنرا براي درمان اسهال مورد استفاده قرار مي دهند.

از منظر ریشه شناسی و تاریخی نیز قرابت این دو گویش بیشتر مشخص می گردد مثلا واژه اوستایی aoθra  به معنی« کفش»  در دشتستانی?orosi   [1][13]  و در لاریorosi  می باشد . واژه پهلوی hambār بمعنی « انبار » که در دشتستانی?ambar و در لاری نیز ambār می باشد. واژه پهلویbēwar بمعنی « بیور ، ده هزار » که در دشتستانی بصورت bor که واحد شمارش است و همچنین بمعنی « دسته و گله حیوانات » نیز بکار می رود و در لاری نیز  bor تقریبا به همان معناست و  bori  بمعنی « خیلی و خیلی زیاد » استفاده می گردد .

بنابراین اهمیت این آداب و رسوم فرهنگی هر جامعه ای , آنقدر هست که بر اساس آن تحقیقی ارائه کرد و با انجام آن زمینه یاد آوری آنها را فراهم کرده, با کتابت و به تحریر در آوردن بسیاری از آنها مانع از فراموشی شان شد .

بر این مبنا ما بر آنیم تا آئین و آداب و رسوم زایش و تدفین را در روستای بائن مورد بررسی وتحقیق قرار دهیم . در نظر داریم که در این پژوهش مباحث زیر را بررسی نمائیم .

روز دوم در منزل داماد برو بیایی بود که نگو ! حدود ساعت 10 اقوام نزدیک را به حمام می بردند و 3 ساعت بعد با پوشاندن لباس نو که عروس هدیه داده بود با کرنا و دمبلک که آهنگ مَشک (مشق) می نواختند با صلوات به منزل می رساندند.

اَیش(عَیش)، به معنی شادمانی و جشن عروسی یا عَیش کِردَه AYSH KERDA به معنای برگزاری جشن عروسی، یکی از بزرگترین، شادی‌ها و سرورآمیزترین رخدادها و رویدادهایی است که در زندگی یک لارستانی پیش می‌آید.

 قدرت در همه چيز نهفته و در تمام زندگي جاري است. يكي از مظاهر قدرت در واژه نهفته است؛ قدرتي كه باور به آن را در زبان روزمره می توان ديد. در این مقاله سعی می شود این قدرت پنهان در گویش مردم لارستان مورد بررسی قرار گیرد.

خانواده به عنوان کوچکترین و مهمترین واحد اجتماعی از گذشته تا کنون دارای اهمیت خاصی بوده است و مراحل تشکیل خانواده همچون نحوه ی همسرگزینی و...نشناگرهویت فرهنگی هرمنطقه محسوب می شده است .بشر در این رابطه نیز برای زندگی ، تشکیل خانواده می دهد تا بقای خود را ادامه دهد.

بنابراین برای شناخت جوامع انسانی  دستیابی به ساخت  خانواده و خویشاوندی امری ضروری به نظر می رسد