این بازار یک مجموعه نفیس و پرتنوع معماری قدیم ایران است. جلوههای بارزی از شیوهها و شگردهای معماری گذشته – از پیش از صفویه ، تا قاجاریه در این مجموعه تاریخی بچشم میخورد و با آنکه غبار صدها سال بر رخسار آن نشستهاست، استحکام و قدرت بافت آن کمترین آسیبی ندیدهاست. این معنی را بازار قیصریه لار و کاروانسراهای پیرامون آن با زلزلههای مهیبی که مغرورانه از سر گذراندهاند، بیآنکه خدشهای بپذیرند، اثبات کردهاند.
آرتور پوپ – ایرانشناس نامی معتقد است : در ساختن گنبدهای آجری ایران مقام اول را حائز است. معماران با قریحه ایران مسئله پیچیده و غامض ساختن «گنبد بر پایه چهار گوش» را حل کردهاند و حال آنکه حل این معما برای مهندسان و معماران رم میسر نشدهاست. این امر باعث شد که طاقهای زشت و ناهنجار زمان اشکانیان و ساسانیان براثر ساختن گنبدهای باشکوه دوره سلجوقیان مبدل به ساختمانهای آراسته و شاعرانه زمان صفویه شود.
این مسیر رو به کمال معماری ایران و این تعالی ذوق و قریحه را که «پوپ» از آن سخن میگوید، در مجموعه بازار قيصريه «لار» به وضوح مییابیم. نمای داخل گنبد بازار از سنگ تراش است. چهار دالان طولانی « شمالی» ، « جنوبی» ، « شرقی» و « غربی» ، استخوانبندی اصلی بازار را میسازند. این دالانها در محل یک چهار سوق یکدیگر را قطع میکنند. در طرفین دالان جنوبی و شرقی و غربی ۱۳ زوج مغازه و در طرفین دالان شمالی ۱۴ جفت مغازه احداث شدهاست. بنای اصلی بازار خیلی قدیمی است.
بازار درحال حاضر شامل دو شبکه شمالی و جنوبی است که مدخل ورودی جنوبی آن از میدان جدید الاحداث لار شروع و به محلهای شمالی قدیمی بازار ختم میشود. رشته دیگر شرقی و غربی است که در تقاطع بازار شمالی جنوبی دارای یک چهارسوق وسیع است. چهارسوق بصورت ۸ گوش است و در چهار گوش آن چهار باب مغازه در هر سمت احداث شدهاست.
در اطراف چهارسوق و در پشت چهار مغازه هرسمت چهارسوق، بازاری بعرض ۳/۴متر دورادور ادامه دارد و باین ترتیب طرح جانبی را بوجود آوردهاست که در سایر بازارهای ایران نظیر آن دیده نمیشود. طول بازار شرقی و غربی ۶/۱۱۷ متر و طول بازار شمالی جنوبی ۴/۱۲۴ متر است. جالبترین بخش بازار قیصریه لار طرح چهارسوق آن است که در نوع خود از نظر معماری منحصر بفرد است. گنبد سنگی چهارسوق دارای طرح بسیار جالبی است و ارتفاع آن از ۱۸ متر تجاوز میکند.
این کتیبه بر روی سنگ مرمر در پیشانی سردر ورودی جنوبی قیصریه نصب شده و مربوط به تعمیرات بازار قیصریه لار در زمان ناصرالدینشاه است. متن کتیبه در ۸ سطر با خط نستعلیق چنین خوانده میشود: بعهد خسرو صاحب قرآن ناصر دین که داشت مملکت ایران زمین حصن حصین مثال داده فرمان او قضا و قدر پناه جسته درگاه او زمان وسنین خدیولار خداوندگار عدل شعار که بود همت و توفیقشان مسلمین بنام فتحعلی خان ز فر وجود سخا برخش همت حاتم صفت نهادی زین نمود احیاء این قیصر را پس آنک گذشته بود ز ویرانیش شهور و سنین چه قیصریه که از شرم او هنوز چکد عرق ز عارض چین و ز چهره ماچین ز هجرت نبوی بد هزاروسیصد سال که شد تمام و بر او کرد آسمان تحسین زبان پاک بر ابدان پاک باعث شهر هزار .رحمت و جاودانا و قرین ۱۳۰۰
بازار قیصریه لار سرمشقی برای ساختن سایر بازارهای قدیمی ایران بود و از روی طرح این بازار، بازارچه بلند اصفهان و سپس در دوره زندیه بازار وکیل بنا شد. بازار قیصریه دارای ویژگیهای جاذبه انگیز و چشمگیری است که در دیگر بازارهای قدیمی ایران نظیر آن دیده نمیشود. طاقهای ضربی با این ارتفاع در سایر بازارهای قدیمی ایران دیده نمیشود. بلندی طاق ضربی در چهارسوق به ۱۸ متر میرسد و عظمت حشمت آمیز آن تأثیر اعجابانگیزی در بیننده بر جای میگذارد. بر روی طاق ضربی چهارسوق بادگیر (خشیخان) سادهای زدهاند که باعث تهویه بازار میشود. بعلت ارتفاع زیاد طاق چهارسوق، این تهویه بطور کامل انجام میگیرد، بهمین جهت بازار قیصریه در تابستانها دارای هوای فوقالعاده خنک است. طاق عظیم ضربی چهارسوق که روی یک هشتی قرار دارد، پس از گذشت صدها سال کوچکترین خللی نیافتهاست و با ان شکوه نخستین چشم را مینوازد.
